Speciaal ontwikkeld dieet induceert aanhoudende remissie bij kinderen met de ziekte van Crohn

Onderzoekers uit Israël, Canada en Nederland hebben het effect onderzocht van een dieet speciaal ontwikkeld voor de behandeling van de ziekte van Crohn (Crohn’s disease, CD). Dit dieet, in combinatie met gedeeltelijke enterale voeding, zorgde voor ziekteremissie bij 75% van de deelnemende kinderen met CD. De uitkomsten van deze studie zijn gepubliceerd in Gastroenterology.

Kinderen met milde tot matige CD wordt exclusieve enterale voeding (exclusive enteral nutrition, EEN) aangeraden, omdat deze behandelstrategie effectiever is dan behandeling met corticosteroïden.1 Implementatie hiervan is echter een uitdaging. Daarom hebben de onderzoekers EEN vergeleken met een speciaal ontwikkeld dieet voor CD (CD exclusion diet, CDED).2 Dit dieet bestaat uit voedingsmiddelen waarvan is bewezen dat ze ziekteremissie induceren en behouden.

In het onderzoek werden 78 kinderen tussen vier en achttien jaar, binnen 36 maanden na diagnose, geïncludeerd. De deelnemende patiënten werden willekeurig toegewezen aan de interventie- of controlegroep. De patiënten hadden milde tot matige CD en aanwijzingen voor actieve ontsteking, zoals een verhoogd CRP-gehalte (>5 g/L), een verhoogde erytrocytbezinkingssnelheid (>20 mm/u), of een verhoogde calprotectine-waarde (>200 µg/g).

De interventiestudie duurde twaalf weken. De interventiegroep kreeg gedurende de eerste zes weken CDED met 50% calorieën uit enterale voeding (partial enteral nutrition, PEN) (Modulen IBD, Nestlé) gevolgd door zes weken CDED met 25% calorieën uit PEN. Gedurende de tweede zes weken van het dieet waren meer voedingsmiddelen toegestaan.  De controlegroep kreeg gedurende de eerste zes weken EEN, gevolgd door zes weken een vrij dieet met 25% calorieën uit PEN.

Speciaal ontwikkeld dieet voor CD

CDED bestaat enerzijds uit het elimineren van dierlijke vetten, tarwe, zuivel, emulgatoren, maltodextrine en carrageen, en anderzijds uit het toevoegen van groenten en fruit. In onderstaande tabel zijn de verplichte, toegestane en niet-toegestane voedingsmiddelen binnen CDED te zien. Het weglaten van de niet-toegestane producten is het belangrijkste onderdeel van het dieet, omdat deze producten een negatieve invloed kunnen hebben op het microbioom, de darmbarrière en het immuunsysteem. Gedurende het tweede gedeelte van het dieet waren meer soorten groente, fruit, peulvruchten, noten, granen en vissoorten toegestaan ten opzichte van de eerste zes weken van het dieet.

Tabel CDED-dieetinstructies: verplichte, toegestane en niet-toegestane voedingsmiddelen.

VerplichtToegestaan per dagToegestaan na 6 wekenNiet toegestaan
– Verse kipfilet 150-200 g/d
– 2 eieren/d
– 2 bananen/d
– 1 verse appel/d
– 2 aardappelen/d – moeten worden gekookt en gekoeld voor gebruik
– Verse aardbeien
– Verse meloen
– 1 glas verse sinaasappelsap
– Witte rijst en rijstnoedels
– Rijstebloem
– Verse magere vis (1x/w)
– 2 tomaten
– 2 komkommers
– 1 avocado
– 1 wortel
– 200 gr ongekookte spinazie
– Sla (3 blaadjes)
– Ui
– Verse groene kruiden, zout, peper, paprikapoeder, kaneel, komijn, kurkuma
– Verse gember, knoflook, citroen, limoen
– 3 el honing
– 4 tl suiker
– Volkorenbrood 1 snee/d
– Quinoa
– Bakpoeder
– 3 el gekookte linzen of erwten
– 6 amandelen of 3 walnoten (onbewerkt)
– Tonijn 1 blik/w
– Na 7 weken: 2 roosjes broccoli of bloemkool
– 4 verse champignons
– ½ rode paprika
– 1 courgette of plak pompoen
– 1 peer of kiwi of nectarine
– Na 10 weken: Meeste groenten en fruit
– Zuivel
– Dierlijke vetten
– Tarwe
– Bepaalde toevoegingen: emulgatoren, maltodextrine, carrageen, sulfiet, xanthaangom
– Verwerkte producten (zoals verpakte, ingeblikte of ingevroren voedingsmiddelen; sausjes; alcohol; frisdrank; gefrituurd of vet voedsel)
– Kunstmatige zoetstoffen

Effect op corticosteroïdvrije klinische remissie

De combinatie van CDED+PEN werd getolereerd door 39 kinderen, terwijl EEN werd getolereerd door 28 kinderen (respectievelijk 97,5% en 73,6%; p=0,002). In week zes waren 30 van de 40 kinderen die CDED+PEN kregen in corticosteroïdvrije klinische remissie, vergeleken met 20 van de 34 kinderen die EEN kregen (respectievelijk 75% en 59%; p=0,38). In week twaalf waren 28 van de 37 kinderen die CDED+PEN kregen in corticosteroïdvrije klinische remissie, vergeleken met 14 van de 31 kinderen die EEN kregen en vervolgens PEN (respectievelijk 75,6% en 45,1%; p=0.01).

Bij kinderen die CDED+PEN kregen, werd corticosteroïdvrije klinische remissie geassocieerd met aanhoudende afname van ontstekingen (op basis van CRP en calprotectine) en een microbioom geassocieerd met remissie (met name afname van proteobacteriën).

Conclusie

CDED+PEN werd beter verdragen dan EEN en liet aanhoudende remissie zien bij significant meer patiënten. Volgens de onderzoekers zijn deze uitkomsten een doorbraak in de behandeling van kinderen met CD; deze effectieve behandeling heeft geen bijwerkingen en is voor iedereen toegankelijk. 

Geschreven door:
Lynn O’Callaghan

Referenties:

  1. Ruemmele FM, et al. J Crohns Colitis 2014;8(10):1179-1207.
  2. Levine A, et al. Gastroenterol 2019;157(2):440-450.
  3. https://mymodulife.com/