Antibiotica beïnvloedt immuniteitsreactie op vaccins door verstoring van het microbioom

Steeds meer onderzoek laat de centrale rol van het microbioom zien en de invloed daarvan op het immuunsysteem. Onderzoekers van de Universiteit van Stanford hebben recentelijk een onderzoek uitgevoerd waarbij gekeken werd naar de invloed van antibiotica op het immuunsysteem in reactie op een influenza vaccinatie. Er werden naast verhoogde inflammatoire profielen ook relaties gevonden tussen bepaalde bacteriën en metabole eiwitten, wat duidt op een interactie tussen het microbioom en het immuunsysteem.

Het wordt steeds duidelijker dat het microbioom, ook wel ons tweede genoom genoemd, een belangrijke functie uitoefent op zowel ons metabolisme, het immuunsysteem en zelfs het centraal zenuwstelsel. Echter is er nog weinig bekend over de impact van een verstoring van het microbioom op de fysiologie van de mens tijdens ziekte en gezondheid. De onderzoekers hebben daarom bestudeerd hoe het microbioom de fysiologische reactie op een vaccin kan beïnvloeden. Dit kan belangrijk zijn voor zowel de werking van het vaccin als de mogelijke fysiologische implicaties die daarmee gepaard gaan.

De onderzoekers gaven een breed spectrum van antibiotica aan gezonde volwassen voor en na een vaccinatie tegen een verkoudheidsvirus (H1N1). Ondanks een significante daling van de microflora in de darmen werden de reacties van antilichamen op het vaccin niet beïnvloed. In een tweede cohortstudie, waar patiënten al een lage antilichaamconcentratie hadden, werd echter een lagere neutralisatie- en bindingsreactie tussen H1N1 en de immuun eiwitten IgG1 en IgA gevonden. De onderzoekers achten het daarom aannemelijk dat de mechanismen die betrokken zijn bij immuniteit beter bestand zijn tegen veranderingen van het microbioom bij mensen die al eerder besmet zijn met het H1N1 virus.
Bovendien vonden de onderzoekers verhoogde ontstekingswaarden bij het toedienen van alleen antibiotica. Analyse liet een sterk verband zien tussen de verhoogde ontstekingswaarden en een verlaagde galzuurproductie van bacteriën uit de darm. Eerder onderzoek toonde aan dat galzuur de ontstekingswaarden kan verlagen. De onderzoekers denken daarom dat de verhoogde ontstekingswaarden na antibiotica toediening een consequentie zijn van de verlaging in het galzuur metabolisme van de darmflora.

De onderzoekers concluderen dat antibiotica invloed heeft op darmflora, wat vervolgens leidt tot een verandering in galzuurproductie. De verlaagde galzuurproductie zou voor verhoogde ontstekingswaarden zorgen, wat leidt tot beïnvloeding van de immuunreactie op een vaccinatie.
Er zijn vervolgstudies nodig om te achterhalen welke mechanismen de darmflora en het immuunsysteem met elkaar verbinden.

Geschreven door: Mitch Hartog

Bron: Hagan T, et al. (2019). Antibiotics-Driven Gut Microbiome Perturbation Alters Immunity to Vaccines in Humans. Cell178(6), 1313-1328.