Bertho Nieboer: “Ik heb geleerd beter te luisteren naar mijn patiënten”

Congres

Vier dagen per week werkt dr. Bertho Nieboer als gynaecoloog in het Radboudumc te Nijmegen. Zijn aandachtsgebied is minimaal invasieve chirurgie (MIC). Naast gynaecoloog is Nieboer vader van twee kinderen, behoorlijk actief op social media en schrijver van het boek ‘Geboren!’. MedZine sprak met deze bezige bij.

Nieboer is alweer vijf jaar werkzaam als gynaecoloog. In het Radboudumc in Nijmegen houdt hij zich met name bezig met de endoscopische chirurgie. “Ik zie vooral vrouwen op mijn spreekuur met baarmoederklachten zoals vleesbomen en endometriose, en eierstokziektes zoals cystes, maar ook pubers met menstruatiestoornissen of kinderen met een verkeerde aanleg van de baarmoeder en/of vagina”, aldus de gynaecoloog. In zijn ziekenhuis werken ruim twintig gynaecologen. Nieboer werkt 4 dagen per week. “Bewust”, legt de arts uit, “Ik woon in Arnhem en heb twee kinderen, dus ik probeer die ene doordeweekse dag in de week vrij te houden voor hen.”

Kinderarts
Naar eigen zeggen is hij dit vak ingerold; aanvankelijk wilde Nieboer namelijk kinderarts worden. Toch vond hij de kindergeneeskunde uiteindelijk te beschouwend. Daarnaast trok de gynaecoloog zich het leed van heel zieke kinderen persoonlijk te veel aan. Nieboer koos toen voor een ‘snijdend’ specialisme, de gynaecologie, waarbinnen hij ook zijn eigen onderzoek kan doen. “Het is echt een allround vak.”

Werkweek
Een gemiddelde werkweek ziet er voor de specialist als volgt uit: anderhalve dag spreekuur, één dag opereren, een halve dag onderwijs en één dag wetenschap. Voor dat laatste zit Nieboer op kantoor of in het laboratorium. In het Radboudumc geeft hij college aan geneeskundestudenten over onder andere de anatomie en menstruatiestoornissen. Op de poli ziet de gynaecoloog de laatste tijd een toename van vrouwen die hebben besloten een behandeling te ondergaan om van hun ernstige menstruatiestoornissen af te komen, zoals de (poliklinische) baarmoederslijmvliesverbranding. Nieboer: “Deze behandeling zorgt ervoor dat een vrouw haar leven weer kan opbouwen. Zij hoeft bijvoorbeeld niet meer maandelijks een week lang met twee maandverbandjes en een tampon tegelijk in te zitten, wat niet ongebruikelijk is bij dergelijke menstruatiestoornissen.” Het gevolg van de behandeling is wel dat de vrouw daarna, door het weggebrande baarmoederslijmvlies, niet meer zwanger mag worden, maar daar wordt uiteraard goed over gesproken alvorens tot de ingreep over te gaan.

Memorabele momenten
Behalve menstruatiestoornissen en onvruchtbaarheid krijgt de arts ook te maken met vroeg- en doodgeboorte. Het moment dat de gynaecoloog hier voor het eerst mee in aanraking kwam, zal hij nooit vergeten. Nieboer: “In het begin van mijn opleiding was ik betrokken bij een bevalling die niet goed afliep. Ik was met een van de oudere gynaecologen, had een jaar ervaring en het was een gecompliceerde bevalling. Dat kindje heeft het niet gered. Zo’n gebeurtenis blijft je altijd bij; doodgeboorte went nooit. Je ziet het leed van de ouders, denkt er als arts over na of je het misschien ook anders had kunnen doen. Die eerste keer heeft bij mij veel emoties losgemaakt.” Gelukkig maakt Nieboer ook positieve momenten mee. Zo noemt hij een grappig voorbeeld van patiënten, vlak voor zij de operatiekamer ingaan. “Zij krijgen van tevoren medicijnen om rustig te worden, maar daar worden sommigen heel open en eerlijk van. Deze patiënten vertellen me dan bijvoorbeeld dat ze me van tevoren hebben gegoogeld en wat daar allemaal uitkwam. Vervolgens vallen ze dan in slaap. Daar moet ik soms wel om lachen.”

Juiste balans
Als Nieboer kijkt naar de nadelen van het (artsen)vak, kan hij kort zijn. “De administratieve last is groot. We moeten als arts alles vastleggen. Een ander punt wat het niet altijd gemakkelijk maakt is dat patiënten steeds meer met hun eigen informatie (vaak via Google) naar het spreekuur komen. Daarnaast ervaart Nieboer een hoge werkdruk. “We moeten voldoende patiënten blijven zien, maar we zitten tegelijkertijd in een wetenschappelijk klimaat. Er is veel competitie in academische ziekenhuizen.” Ondanks dat Nieboer het best pittig vindt om tussen die twee een goede balans te vinden heeft hij tussendoor – samen met een journalist – een boek geschreven. Dit boek, Geboren! geheten kwam eind 2013 uit en beschrijft dertig bijzondere bevallingen. “Het is echt een heel mooi boek geworden. Bovendien gaat de opbrengst naar de stichting Mulago Mama, die zich inzet voor het terugdringen van de baby- en moedersterfte in de Oegandese hoofdstad Kampala”, vertelt de gynaecoloog trots. Op de vraag of hij nog plannen heeft voor een volgend boek, reageert Nieboer geheimzinnig. “Misschien, maar daar ga ik nu nog niets over zeggen.”

Goed luisteren
Als Nieboer antwoord moet geven op de vraag wat hem heeft gevormd tot de gynaecoloog die hij nu is, vertelt hij over een gebeurtenis die hem zeker heeft veranderd als arts. “Vrij vroeg in mijn carrière, toen ik nog in opleiding was, heb ik een klacht gekregen van iemand die een complicatie bleek te hebben. Deze had ik over het hoofd gezien, doordat ik niet goed genoeg had geluisterd naar wat ze me eerder had verteld.” Naar eigen zeggen had Nieboer zijn mening te snel klaar en al een diagnose gesteld. “De dame in kwestie is goed opgeknapt maar haar herstelproces heeft hierdoor langer geduurd.” Na die gebeurtenis is de gynaecoloog veranderd. “Ik heb geleerd beter te luisteren naar mijn patiënten en ook de tijd voor ze te nemen.” Al in de opleiding leren artsene om goed te communiceren en uit te leggen, volgens Nieboer, maar echt goed leren luisteren en empathie tonen zijn vaardigheden die de arts zelf moet ontwikkelen. “Bij heel veel artsen gaat dat gedeelte er ten gevolge van de tijdsdruk uit”, aldus de gynaecoloog.  

Social media
Tussen zijn werkzaamheden door is de arts actief op diverse social media(*). Zo heeft hij een Twitteraccount en Facebookaccount dat hij gebruikt voor werkgerelateerd nieuws. De gynaecoloog is populair, want heeft bijna 12 duizend volgers op Twitter. Onder zijn volgers zitten ook patiënten die willen weten waar hij mee bezig is. Nieboer: “Sommigen sturen mij wel eens een direct message als ze een vraag hebben. Ik heb liever dat ze dat via Twitter doen, dan dat ze bellen terwijl ik op dat moment misschien wel sta te opereren. Daarnaast geloof ik dat transparantie vertrouwen wekt bij de patiënt.”

(*) Dr. Nieboer is op Twitter te volgen via @DokterBertho en op facebook.com/dokterbertho.

Door: Natascha Pelgrom

MedZine neemt met regelmaat een kijkje in de keuken bij een specialist en vraagt hem naar zijn visie op de zorg in zijn vakgebied.